مشاوره و برنامه ریزی درسی

مشاوره و برنامه ریزی درسی زیر نظر مهندس میرزائی

انتخاب رشته دانشگاه آزاد و سراسری

اعزام دبیر به کلیه نقاط تهران

شماره تماس : [phone]

برنامه ریزی

همه چیز درباره برنامه ریزی

در این مقاله درباره برنامه ریزی ، اصول و نحوه پیشروی با آن به عنوان یکی از اقدامات بنیادین در موفقیت تحصیلی شما دانش آموزان عزیز سخن خواهیم گفت .

منظور از برنامه ریزی چیست؟

از آنجا که در ارائه برنامه مطالعاتی برای دانش آموزان عده ای کار را بسیار پیچیده جلوه میدهند و فرمول های طولانی با محاسبات  سنگین پیشنهاد می‌نمایند. لذا، عده زیادی از دانی آموزان زمانی که صحبت از برنامه ریزی و مطالعه طبق برنامه می‌شود احساس می‌کنند با یک دستورالعمل سنگین و غیرقابل اجرا مواجه خواهند شد. دوستان قدرتمندم آنچه که در این مقاله درباره برنامه‌ریزی خواهید خواند اصولی است که خودتان به راحتی و بدون زحمت قادر خواهید بود آنها را پیاده کرده و برنامه‌های عملی و انعطاف‌پذیر برای خود بریزید و از طریق اجرای آن برنامه  قدم به قدم به اهداف کوتاه مدت ، میان مدت و بلند مدت خود نزدیکتر شوید.

شیوه برنامه‌ریزی که خواهید آموخت دو هدف عمده را در بردارد : نخست شما را در جهتی هدایت خواهد نمود که به اهداف کوتاه مدت خود، از راهی کوتاه، مطمئن و سریع دست پیدا کنید و دوم شما را از سردرگمی و جستجوی روزانه اینکه امروز باید سراغ کدام کتاب و کدام درس و کدام جزوه  بروم نجات خواهد داد. به عبارت دیگر هر روز صبح با اطمینان می‌دانید چه درسی را باید بخوانید و نگران دستیابی به اهدافتان نیز نباشید.

چگونه برنامه ریزی کنیم ؟

برای پاسخ به این سوال چهار گام برخواهیم شمرد که به دقت آنها را مطالعه کرده و عمل نمایید. به این ترتیب برنامه ای که به دست خواهد آمد، برنامه ای استاندارد ، منطبق با امکانات و توانایی‌های شما و صد در صد قابل اجرا می‌باشد.

گام نخست: توان خود را ارزیابی نمایید

بسیار مشاهده می‌شود که دانش آموزان برای خود برنامه‌هایی می‌ریزند که بیش از یک یا دو روز قابل اجرا نمی‌باشد. یکی از دلایل اصلی این مشکل در نظر نگرفتن توان مطالعاتی به هنگام برنامه‌ریزی است؛ اینکه بدانید در روز چقدر می‌توانید مطالعه کنید. این مهمترین قدم قبل از ‌برنامه ریزی است.

برای به دست آوردن توان مطالعه روزانه‌تان یک تا دو هفته زمان لازم است. بهترین شیوه این است که اعمال روزانه خودتان اعم از فعالیت‌های درسی و غیر درسی‌تان  را در طول یک هفته در جدولی با خانه‌های نیم ساعته ثبت کنید به عبارت دیگر بنویسید که در طول یک روز هر نیم‌ساعت شما چگونه گذشته است.

نکته بسیار مهم اینکه تحت فشار و خارج از الگوی معمول مطالعه‌تان در این یک یا دو هفته درس نخوانید. اگر طبق آنچه جدول نشان می‌دهد احساس می‌کنید میزان مطالعه‌تان کم است نگران نباشید، اصولی را آموزش خواهم داد که طبق آنها به راحتی می‌توانید میزان مطالعه‌تان را به شکلی پایدار افزایش دهید. پس در این برهه با صداقت کامل فقط توان خود را ارزیابی نمایید.

به طور معمول در بین دانش‌آموزان پیش‌دانشگاهی میزان مطالعه بین 4 تا 7 ساعت می باشد . طبیعی است دانش آموزانی با میزان مطالعه کمتر و بیشتر از این مقادیر نیز خواهند بود. اما در این مرحله شما باید تنها میزان مطالعه خودتان را به شکل میانگین محاسبه نمایید.

گام دوم : ارزش دروس را محاسبه نمایید

در یک تعریف ساده برنامه‌ریزی عبارت است از تقسیم زمان بین درس‌های مختلف، واضح است که این تقسیم زمان نمی‌تواند بدون توجه به ارزش دروس مختلف به طور صحیح صورت پذیرد. برای آشنایی با ارزش دروس و محاسبه آنها لازم است به مواردی از قبیل ضریب درس در کنکور، سختی و آسانی درس، میزان تسلط شما در آن درس، اهمیت آن درس از حیث پایه‌ای (یعنی اینکه تسلط در آن درس برای فهم درس‌های دیگر چقدر اهمیت دارد) و موارد جزئی دیگر دقت نمود. اما از آنجا كه شاید در نظر گرفتن و محاسبه کردن همه این موارد برای شما امکان پذیر نباشد، فرمول ساده‌ای را به شما معرفی می‌کنم که به راحتی می توانید ارزش هر درس در کنکور را به وسیله آن محاسبه نمایید. فراموش نکنید که این فرمول برای مقایسه ارزش درس‌ها و در نظر گرفتن میزان ساعاتی که باید برای مطالعه هر درس در نظر بگیرید ملاک خوبی بوده و در اصل لازم نیز می‌باشد اما هرگز کاملترین ملاک نیز نیست.

ضریب آن درس در کنکور× تعداد سوال در کنکور = ارزش دروس در کنکور

به عنوان مثال اگر درسی مثل ادبیات را با 25 سوال و ضریب 4 در کنکور در نظر بگیریم. ارزش این درس عبارت خواهد بود از 100 امتیاز(100 = 25 × 4 ) که در مقایسه با درس‌های زبان انگلیسی و عربی هر کدام با 50 امتیاز باید ارزش دو برابر داشته باشد.

گام سوم : زمان های خالی را در طول هفته  مشخص کنید

ساعاتی را که در طول روز و یا هفته به طور مشخص پر می‌باشند را مشخص کنید. زمان‌های تفریح، زمان‌هایی که در کلاس یا مدرسه هستید، زمان‌های خواب و استراحت، زمان‌های صبحانه، ناهار و شام و هر برنامه خاصی كه غیر از این امور دارید را نیز جزو زمان‌های پر در نظر بگیرید. می‌توانید بر روی یک برگ کاغذ A4  بصورت افقی جدولی رسم کنید، در ستون عمودی ایام هفته و در سطرافقی آن ساعت‌های روز از شش صبح تا دوازده شب را مشخص نمایید. حال در این جدول زمان‌های پر را مشخص کنید، به این ترتیب زمان‌های خالی برای برنامه‌ریزی درسی مشخص می‌گردد.

یادآوری دو نکته در این قسمت ضروری است، نخست اینکه پس از تکمیل جدول ببینید به واقع وقت‌تان با چه چیزهایی پر می‌شود آیا ضروری اند، مثل نماز، خواب، ناهار و ... یا غیر ضروری؟   فراموش نکنید که استراحت شرط ضروری حرکت است. اما اتلاف وقت را هرگز با استراحت یکی نگیرید. نکته دوم در مورد کلاس هایی است که شرکت کرده اید یا قصد شرکت دارید. پیشنهاد می‌شود همه کلاس‌های غیر درسی خود را لغو کنید چرا که بعد از ورود به دانشگاه فرصت کافی برایتان فراهم خواهد شد. عده ای می گویند ، کلاس مکالمه زبان شرکت می‌کنیم که برای کنکور، نیز مفید است. باید گفت زمانی را که صرف رفت و آمد، خود کلاس و حتی تکالیف آن می‌کنید ، اگر خودتان برای درس زبان انگلیسی و کتاب های درسی‌تان صرف کنید، نتیجه‌ای به مراتب بهتر می‌گیرید. ( البته لازم به ذکر است که این نکته بیشتر برای دانش آموزان پیش دانشگاهی اهمیت دارد )   در مورد کلاس های درسی‌تان نیز زیاده روی نکنید، تنها در درس‌هایی که می دانید خودتان  به هیچ عنوان قادر به خواندنش نیستید از کلاس استفاده نمایید. در کل تلاش کنید بیشترین زمان ممکن را برای مطالعه خودتان فراهم کنید. همه ساله شاهد دانش آموزانی هستیم که صبح تا شب را در کلاس‌های مختلف شرکت می‌کنند و آخر کار هم نتیجه مطلوب را نمی‌گیرند.

گام چهارم: درسها را در زمان‌های خالی تقسیم کنید

حال توان خود را می‌دانید، زمانهای پر و خالی‌تان در طول هفته مشخص است و ارزش هر یک از درس‌ها را نیز محاسبه نموده‌اید . با در نظرگرفتن این سه عامل و با توجه به اصول زیر برنامه‌ریزی را شروع نمایید:

-  بیش از توان مطالعاتی خود در یک روز برنامه‌ریزی نکنید: طبق آنچه در گام نخست به عنوان توان مطالعاتی خودتان به دست آوردید برای خودتان برنامه‌ریزی کنید. به عنوان مثال اگر توان شما در روز 4 ساعت می‌باشد روزانه 8 ساعت برنامه ریزی یعنی عملی نشدن آن برنامه. دقت داشته باشید که گاه ممکن است شما بیش از 2 برابر توان‌تان برای خود برنامه بریزید و اجرا هم بنمایید اما مطمئن باشید جز در موارد بسیار نادر ظرف 2 - 3  روز آینده با یک افت شدید مطالعه مواجه می شوید که جبران زیاد خواندنتان را نیز می‌کند.

-   پیش‌خوانی و پس‌خوانی را رعایت نمایید: پیش‌خوانی عبارت است از مطالعه درسی که دبیر قرار است تدریس کند و یا اگر ممکن نبود مطالعه درسی که جلسه قبل تدریس شده است. این کار به یادگیری بادوام و راحت‌تر و نیز ایجاد ارتباط و تداعی بین موضوعات کمک می‌کند. پس‌خوانی عبارت است از اینکه هر درسی را که دبیر تدریس می‌کند همان روز مرور نمایید. به طور معمول به علت خستگی بیش از حد یا تا دیر وقت بودن کلاس درس، مرور مفصل درس هر روز در همان روز امکان نمی‌یابد. مرور همان روز می‌تواند در حد ورق زدن جزوه نیز انجام شود كه به آن تورق سریع می‌گوییم، اما حداکثر در 24 ساعت باید کل درس آخرین جلسه تدریس شده به صورت دقیق (روش دقیق پیش خوانی مقاله های بعدی آموزش داده خواهد شد) مطالعه شده، تست‌های حل شده توسط استاد دوباره حل شوند و 10 تا 20 عدد تست جدید نیز خودتان حل نمایید به این روش مرور مرور مفصل می‌گوییم. پس در برنامه خودتان برای پیش‌خوانی و پس‌خوانی مختصر و مفصل زمان کافی در نظر بگیرید.

-        نه یک نه همه : عده‌ای بر این عقیده‌اند که فقط یک درس را در یک روز مطالعه کنیم و روز بعد درس دیگر، عده ای نیز علاقه دارند هر روز همه درس‌ها را مطالعه کنند. هر دو این روش‌ها اشتباه و غیر علمی است. هر روز 3 تا 5 درس را می‌توانید مطالعه کنید. برای هر درس اختصاصی 1.5 تا 2 ساعت و برای هر درس عمومی 1 تا 1.5 ساعت زمان در نظر بگیرید.

-        هدفتان را همیشه مد نظر داشته باشید: هدف از برنامه‌ریزی دستیابی به اهداف کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت می‌باشد. حال که شما دارای اهداف کوتاه مدت برای رسیدن به اهداف میان مدت خود هستید، باید برنامه‌ریزی‌تان با اهداف کوتاه مدت شما منطبق و هماهنگ باشد تا مطمئن باشید در مسیر درست حرکت می‌کنید.

-        فرصت جمع‌بندی و جبران در نظر بگیرید: قرار دادن پشت سر هم چندین درس در طول روز و هفت روز هفته، کاری که برخی از مشاوران غیر متخصص و دانش آموزان انجام می‌دهند، در واقع ضمانت اجرا شدن و مفید بودن برنامه را از دست می­دهند. روش صحیح آن است که برنامه را طوری تنظیم کنید که هدف یک هفته‌ای را در شش روز به دست آورید به این ترتیب یک روز خالی در هفته برای جمع‌بندی  و مرور آموخته‌ها و جبران عقب افتادگی‌های احتمالی در اختیارتان قرار می‌گیرد. اگر از برنامه عقب نیفتاده باشید می‌توانید یادداشت‌ها و تست‌های علامتداری را كه مشخص نموده‌اید(در مورد این دو مورد در شماره‌های آتی صحبت خواهد شد) را مرور كنید. هر چند زمان‌های علمی مرور را یادآوری خواهیم كرد اما همین مرور و جمع‌بندی آخر هفته خود وسیله خوبی برای ایجاد تسلط است.

-        واحدهای مطالعاتی استاندارد در نظر بگیرید: به طور كلی آستانه یادگیری مغز انسان را محدود در نظر می‌گیرند، این محدودیت به این معنا نیست كه مغز توان یادگیری محدودی دارد بلكه مغز را مشابه معده فرض می‌كنند كه توان هضم غذاهای نامحدودی را دارد اما در هر وعده حجو معینی را می‌تواند دریافت كند و پس از هضم آن مقدار دوباره آمادگی دریافت می‌یابد. مغز نیز اینگونه است به ازای هر وعده 40 تا 60 دقیقه‌ای نیاز به 5 تا 10 دقیقه استراحت پیدا می‌كند تا دریافت‌هایش را هضم و جذب كند و دوباره آماده مطالعه گردد. توصیه من به دانش‌آموزان به این صورت است كه در هر واحد مطالعاتی 2 ساعت برای دروس اختصاصی برنامه‌ریزی كنند و در وسط آن 5 تا 10 دقیقه استراحت قرار بگیرد و برای دروس عمومی 1.5 ساعت با 5 تا 10 دقیقه استراحت در خلال آن(اختصاصی55+10+55=120 عمومی40+10+40=90). این كار خاصیت دیگری دارد كه عبارت است از اصل تقدم و تاخر در روان‌شناسی كه بیان می‌دارد تمایل به یادآوری مطالبی كه در ابتدا و انتهای هر مطالعه ارایه می‌گردد بهتر و بیشتر است یعنی از هر متن مطالعه شده‌ای سطرهای اولیه و آخر آن بیش از همه به خاطر آورده می‌شود. چون در این روش دو ساعت مطالعه مستمر به دو قطعه پنجاه و پنج دقیقه‌ای تقسیم می‌شود پس اثر تقدم و تاخر بجای دو نقطه در 4نقطه اعمال می‌شود. دقت نمایید كه زمان های استراحت كار غیر فكری و یا استراحت مطلق مثل وانهادگی پیشرونده انجام دهید تا مغز هر چه سریعتر انرژی‌اش را باز یابد.

به این ترتیب برنامه مطالعاتی شما آماده گردیده و منتظر اجر است.

خلاصه نویسی

خلاصه‌نویسی و یادداشت‌برداری به روش علمی

خلاصه‌نویسی کاری سخت اما مهم

دانش‌آموزی برای مشاوره و برنامه‌ریزی مراجعه کرده بود. از نظر پایه‌ای در سطح متوسطی قرار داشت. تلاش خوبی از خود نشان می‌داد و هنگام ثبت فعالیت‌های هفتگی‌اش كه برای کنترل می‌آورد تنها یک قسمت از کارهایش ناقص بود و آنهم شامل قسمتی بود كه به قول خودش «کار سختی» به نام خلاصه‌نویسی بود. با پیگیری‌های منظم، سخت‌گیری‌ها و روش‌های خاصی که موجود بود در مورد بعضی دروس این کار را انجام داد اما در مورد همه درس‌ها از انجام این کار امتناع نمود.

همین کم کاری  بعد از چند ماه باعث شد هر هفته به میزان قابل توجهی از دوستان خودش عقب بماند چرا که زمان بیشتری را صرف مرور می‌کرد، در نتیجه تست کمتری میزد، زودتر خسته می‌شد و یادگیری‌اش در مقایسه با دوستان هم سطحش پایین‌تر بود.

چرا خلاصه نویسی

به طور کلی خلاصه‌نویسی و یادداشت‌برداری به چهار دلیل پیشنهاد می‌شود: اول اینکه هنگام مطالعه و دقیق خوانی از اصول مهم به شمار می‌آید و در عمیق تر کردن یادگیری مؤثر است. دوم حجم و زمان مرور کمتر شده و امکان مرورهای چندین باره را به شکلی سریع فراهم می‌کند و سوم اگر به شیوه‌ای صحیح انجام گیرد به هنگام مرور بهتر و مؤثر از خود مطلب مفید واقع می‌شود و چهارم این امکان را فراهم می‌کند که تمام مطالب و مباحث مرتبط با یک موضوع را که در کتاب درسی، جزوه، كتاب کمک آموزشی و هر منبع دیگری پراکنده باشد را در یک جا جمع‌آوری كرده و از پراکنده خوانی جلوگیری نمود.

ابزار کار

خلاصه‌نویسی علاوه بر ابزارهای رایجی که هنگام مطالعه دارید تنها یک ابزار مجزا لازم دارد و آنهم دفترچه یادداشت می‌باشد. از خلاصه‌نویسی در برگه‌های پراکنده و بدون صحافی خودداری نمایید چرا که با گذر زمان حجم یادداشت‌ها افزایش خواهد یافت و ترتیب آنها به هم خواهد خورد که یافتن و مرتب نمودن آنها زمان و انرژی زیادی می‌طلبد و کاری خسته کننده است.

می توانید از یک سررسید قدیمی یا دفترچه یادداشت با اندازه مناسب برای این منظور استفاده کنید.

روش های مختلف

آنچه که ما با عنوان کلی خلاصه‌نویسی از آن یاد می کنیم، شامل فنون مختلف یادداشت‌برداری، حاشیه نویسی، خط کشی زیر جملات، دسته‌بندی و علامت‌گذاری می‌شود که در ادامه به توضیح در مورد آنها کدام خواهیم پرداخت.

 

علامت‌گذاری و خط کشی زیر جملات

بهترین فن مطالعه درگیر شدن با مطلب یا به اصلاح مطالعه فعال می‌باشد.

علامت‌گذاری سریع ترین روش برای مطالعه فعال بوده و البته نکات مهم را نیز مشخص می‌کند. زمانی که مطلبی را مطالعه می‌کنید جایی که برایتان سؤال باقی می‌ماند و مطلب را کامل متوجه نمی‌شوید از علامت سؤال (؟) استفاده نمائید و كنار آن مطلب علامت بزنید. هرجا احساس نمودید منطقه سؤال خیز بوده و به نکته خطرناکی اشاره شده است علامت خطر (!) و جایی که به یک کلمه یا عبارت کلیدی برخوردید دور آن خط بکشید، پاراگراف های مهم را با علامت ضربدر (*) مشخص کنید.

به طور کلی هنگام مطالعه استفاده از علامت‌گذاری سرآغاز خوبی برای مطالعه دقیق و فعال می‌باشد.

فراموش نکنید که این کار را با مداد انجام دهید چرا که ممکن است با پیشروی در مطالعه‌تان متوجه شوید علامت قبلی اشتباه بوده و نیاز به تغییر داشته باشد.

دقت داشته باشید که شلوغ کاری نکنید در استفاده از علامت‌ها و انتخاب جملاتی که خط کشی می‌شوند زیاده‌روی نکنید چرا که در مطالعه‌های آتی حوصله‌تان سر می‌رود.

حاشیه نویسی

هر مطلبی که نوشته می‌شود با هدف انتقال یک سری مطالب جدید و مهم به مخاطب می‌باشد و برای اینکه این انتقال به نحوی مطلوب و ماندگار صورت پذیرد شرح و بسط و مثال و داستان‌هایی به آن مطلب جدید و اصلی اضافه می‌شود. به عنوان مثال ساختار یک پاراگراف برای توضیح یک جمله کلیدی است که به طور معمول اولین یا آخرین جمله آن پاراگراف را تشکیل می‌دهد. دومین قدم در راه خلاصه‌نویسی این است که کلیدی‌ترین جمله هر پاراگراف را استخراج کرده به زبان خودتان در حاشیه کتاب یا جزوه یادداشت کنید.

در پایان هر پاراگراف از خودتان بپرسید این پاراگراف قصد داشت چه مطلبی را به من بیاموزد و آن را در یک جمله و با زبان خودتان، نه کتابی بیان کرده و یادداشت نمایید.

به علاوه می‌توانید سؤال، انتقاد و یا هر مطلب دیگری را که مربوط به همان موضوع باشد و در جای دیگری خوانده‌اید را حاشیه‌نویسی کنید.

این فرآیند به تمرکز فکر، دقت، حفظ و یادگیری بهتر کمک می‌کند.

یادداشت‌برداری

اصلی‌ترین نوع خلاصه‌نویسی یادداشت‌برداری می‌باشد که عبارت است از برداشت کلیدی‌ترین مفاهیم هر مطلب و ثبت آن در دفترچه‌ای جداگانه به شیوه‌ای خاص که در مرورهای آتی کارایی داشته باشد.

دو ویژگی

هر برگه یادداشت‌برداری شده باید دارای دو ویژگی مهم باشد. اول اینکه باید خلاصه و کلیدی باشد. یعنی آنچه که یادداشت می‌کنید باید حجمی بسیار کمتر از آنچه که در متن اصلی موجود است داشته باشد. عده‌ای هر خط متن را مهم تلقی می‌کنند و همه را یادداشت می‌کنند این کار هیچ خاصیتی ندارد و از فوایدی که برای خلاصه‌نویسی برشمردیم بهره‌ای نخواهد داشت. دومین ویژگی یادداشت‌برداری تداعی‌گر بودن یادداشت‌هاست یعنی همه آنچه را که پاراگراف و متن قصد انتقال آن را داشت به شما انتقال داده و یادآوری می‌نماید. به بیان ساده یادداشت‌ها باید مفید اما مختصر باشند.

چگونه یادداشت‌برداری کنیم

بهتر است قبل از یادداشت‌برداری با دو فن علامت‌گذاری و حاشیه‌نویسی مطالب مهم را مشخص نمایید. سپس تمام مطالب مشخص شده را بار دیگر مرور کرده و به شکل کلیدی در دفتر یادداشت‌برداری ثابت نمایید.

دقت داشته باشید یادداشت‌برداری شما باید شامل تمام نکات اصلی و کلیدی متن باشد تا شما را بی‌نیاز از مراجعه‌های بعدی به مطلب بنماید.

بهترین روش

بهترین روش برای یادداشت‌برداری آن چیزی است که به نام «درخت حافظه»، «شبکه مغزی»، «طرح سازمانی» و «نقشه ذهنی» می‌نامند. طرح شبکه مغزی یا نقشه‌ذهنی که برای اولین بار توسط «تونی بوزان» معرفی گردید از ساختاری شبیه شبکه‌های مغزی برخوردار بوده و در به خاطر سپاری مطالب کمک فراوانی می‌کند. بدیهی است این روش بیشتر برای مطالبی که قابل سازمان‌دهی می‌باشند مثل انواع آرایه‌های ادبی، صیغه‌های فعل، روش رفع ابهام و ... کاربرد بسیار بالایی دارد.

روش کار نیز به این شکل است که «تز اصلی» یعنی همان مهمترین و كلیدی‌ترین نكته كل متن را به شکل افقی در وسط کاغذ نوشته و با شاخه‌های مختلف «نکات اصلی» را به آن متصل می‌کنیم و هر نکته اصلی می‌تواند خود به چندین نکته فرعی و جزیی متصل گردد.

 روش‌های دیگر

استفاه از نقشه ذهنی یا (Mind Map) برای همه درس‌ها امکان‌پذیر نیست این به عهده شماست که با رعایت اصول آموزش داده شده و با بهره‌گیری از خلاقیت خودتان از فنون مختلف یادداشت‌برداری استفاده نمائید.

دسته‌بندی

یكی دیگر روش‌های مهم خلاصه‌نویسی «دسته‌بندی» است. این روش برای مباحثی كه شامل دسته‌ها و طبقه‌بندی‌های مختلف می‌باشند بسیار مفید است مانند تاریخ ادبیات و یا احادیث درس دین‌وزندگی. روش كار نیز به این صورت است كه مطالب مختلفی كه بتوان در یك دسته قرار داد را یكجا نوشته و دسته‌بندی می‌شوند. به عنوان مثال می‌شود شاعران را بر حسب قرن و یا احادیث را بر اساس اشخاص دسته‌بندی نمود.

تاریخ یادداشت‌برداری

آخرین نكته مهمی كه در خلاصه‌نویسی باید اجرا نمایید این است كه تاریخ یادداشت‌برداری را درگوشه برگه یادداشت نمایید تا زمان‌های خاص مرور انها را مرور نمایید .

اسکنر

اسکنر یا پویشگر وسیله‌ای است برای تصویربرداری از سندی کاغذی.

اسکنرها دستگاه‌هایی برای ورود عکس یا متن به رایانه می‌باشند و کمپانیهای تولید کننده اسکنر همان کمپانیهای تولید کننده چاپگرها هستند. اسکنرها شمایلی مانند دستگاه فتوکپی دارند. در محفظه‌ای که در آن کاغذ قرار می‌گیرد تصویر یا متن مورد نظر در کامپیوتر وارد می‌شود. اگر ما بخواهیم متنی را وارد کامپیوتر کنیم باید تصویر را با برنامه‌ها و نرم افزارهای مخصوص تبدیل به متن کنیم. در پشت اسکنر دو خروجی وجود دارد که به یکی از آنها از طرف رایانه فیشی متصل می‌شود و به دیگری فیشی از طرف چاپگر متصل می‌شود. رنگ فیش خروجی اسکنر هم آبی است.

پویشگر تصویر

اسکنرها یکی از انواع دستگاه‌های ورودی هستند که به دلیل کاربردهای وسیع و متفاوتی که دارند، از تنوع و گستردگی بسیاری برخوردارند، برای مثال، اسکنر اثر انگشت و اسکنر چهره و یا حتی انواعی از اسکنرها که برای بررسی مغز و قسمتهای مختلف بدن مورد استفاده قرار می‌گیرند و نقش به سزایی در شاخهٔ پزشکی دارند. اسکنرهای تصویر نیز، یکی از انواع اسکنرها هستند که برای انتقال تصاویر، متون و یا دست نوشته‌ها به کامپیوتر به منظور ذخیره و یا ویرایش آنها، مورد استفاده قرار می‌گیرند. این اسکنرها نیز به نوبهٔ خود دارای انواع متفاوتی هستند که از میان آنها، اسکنرهای صفحه تخت(مسطح)، به دلیل قیمت مناسب، کیفیت مطلوب و استفادهٔ راحت، رایجترین نوع اسکنرها محسوب می‌شوند. ولی انواع دیگری از اسکنرها نیز وجود دارند که کمتر شناخته شده اند و کاربردهای تخصصی و یا حرفه‌ای دارند. در این مقاله به طور عمده به معرفی این اسکنرها و انواع آنها می پردازیم. در انتخاب یک اسکنر، مهمترین عامل، نیاز خریدار و سطح استفاده از آن است. در ادامهٔ این مقاله، به معرفی برخی ویژگی ها و اصطلاحاتی می پردازیم که هنگام انتخاب اسکنر، باید به آنها توجه کرد.

اسکنرها را می‌توان جانشینی برای دستگاه‌های اولیهٔ عکس برداری از مسافت دور دانست، که یک سیگنال آنالوگ خطی را از میان خطوط استاندارد تلفن به گیرنده ارسال می‌کردند و به طور همزمان، شکل متناسب با آن، روی کاغذ مخصوص چاپ می‌شد. این سیستم بین سالهای 1920- 1990 مورد استفاده بود. تصاویر رنگی نیز به شکل 3 تصویر مجزای قرمز- سبز- آبی فرستاده می‌شد، که البته به دلیل هزینهٔ بالای ارسال، انتقال تصاویر رنگی به این روش، تنها به مناسبتهای خاص صورت می‌گرفت. این دستگاه‌ها به تدریج توسعه یافتند و در نهایت به شکلی که امروزه مورد استفاده قرار می‌گیرند در آمدند. از آنجا که اسکنرها کاربرد گسترده‌ای در صنعت و امور گرافیکی دارند، بر آن شدیم تا در این مقاله، به بررسی اسکنرها و انواع آنها بپردازیم.

 اسکنر چیست؟

اسکنر یا پویشگر، وسیله‌ای است که به صورت نوری، تصاویر، متون و یا دست نوشته‌ها را اسکن می‌کند و به تصویر دیجیتال تبدیل می‌کند. نخستین اسکنر تصویر، یک اسکنر استوانه‌ای بود که در سال 1957 در ادارهٔ ملی استاندارد در آمریکا به وسیلهٔ تیمی به سرپرستی راسل کیریش ساخته شد. اولین تصویری که با این ماشین اسکن شد، عکس والدن، فرزند 3ماههٔ کیریش بود که وضوحی برابر 176 پیکسل داشت.

 تصویر دیجیتال چیست؟

برای تهیهٔ یک تصویر دیجیتال، اسکنر، متن یا تصویر مورد اسکن را به عنوان مجموعه‌ای از نقاط تیره و روشن در نظر می‌گیرد. سپس نقاط تیره را به 1 و نقاط روشن را به 0 تبدیل می‌کند. به این ترتیب، تصویر به مجموعه‌ای از 0ها و 1ها تبدیل می‌شود که به آن تصویر دیجیتال می‌گویند و قابل انتقال به کامپیوتر و ذخیره سازی در آن است.

 انواع اسکنر

اسکنر صفحه تخت یا مسطح اسکنر استوانه ای اسکنر دستی اسکنر شیت فد

 اسکنر صفحه تخت یا مسطح

متداولترین نوع اسکنرها هستند که در آنها تصویر مورد اسکن روی صفحهٔ تخت پویشگر قرار می‌گیرد و هد اسکن کنندهٔ متحرک با عبور از مقابل آن، از تصویر نمونه برداری می‌کند. این اسکنرها دارای 2 نوع تکنولوژی ساخت هستند:

 دستگاه بار جفت شده

هنگامی که یک عکس روی صفحه شیشه‌ای اسکنر قرار می‌گیرد، ابتدا به وسیلهٔ یک لامپ زنون یا یک لامپ فلوئورسنت کاتد سرد روشن می‌شود. (در اسکنرهای قدیمی تر از لامپ های فلوئورسنت معمولی استفاده می‌شد که از شفافیت تصویر کم می‌کرد.) پس از این مرحله، تصویر سند به وسیله یک آینهٔ زاویه دار به یک آینه دیگه منعکس می‌شود. بعضی از اسکنرها دو آینه و برخی دیگر سه آینه دارند. هریک از این آینه ها، تقعر کمی دارند که باعث می‌شود تصویر منعکس شده در یک سطح کوچک تر متمرکز و در نتیجه وضوح تصویر بیشتر شود. آخرین آینه، تصویر را به یک لنز منعکس می‌کند. لنز نور را از طریق یک سری فیلتر که کارشان جدا کردن سه رنگ قرمز، آبی و سبز به کار رفته در تصویر است روی دستگاه بار جفت کننده متمرکز می‌کند. این دستگاه یک آرایه از دیودهای نوری است که فوتون های نور را به الکترون ها یا بار الکتریکی تبدیل می‌کند. این دیودها، حساس به نور هستند. هرچه نوری که به یک دیود می‌تابد، روشن تر باشد، بار الکتریکی که در آن مکان جمع می‌شود نیز بیشتر خواهد بود. به این ترتیب، رنگهای مختلف تصویر، بسته به شدت روشنایی که دارند، از طریق دیودهای موجود در دستگاه بار جفت کننده، به ولتاژ الکتریکی تبدیل می‌شوند. کل مکانیسم بیان شده شامل آینه ها، لنز، و دستگاه بار جفت کننده، هد اسکن کننده را می سازند. این هد که به آرامی روی سند حرکت می‌کند، به وسیلهٔ یک تسمه به یک موتور پله‌ای متصل است که هد را به جلو می‌برد. هد اسکن کننده از یک طرف نیز به یک ملیه متصل است که از ایجاد انحراف یا لغزش در مسیر هد، هنگام خواندن سند، جلوگیری می‌کند. تنظیمات دقیق احزای مختلف هد، به مدل اسکنر بستگی دارد. اسکنرها از نظر شفافیت و وضوح تصویر با هم تفاوت دارند که این مسئله به تعداد سنسورها در هر سطر آرایهٔ دستگاه بار جفت کننده، دقت موتور پله ای، کیفیت لنز و نیز میزان روشنایی منبع نور بستگی دارد. بدیهی است که یک لامپ زنون با روشنایی زیاد به همراه یک لنز با کیفیت بالا، نسبت به یک لامپ فلوئورسنت با یک لنز معمولی، تصویری با کیفیت بسیار بالاتر ایجاد خواهند کرد.

حسگر تماسی تصویر

در این حسگرها، دستگاه بار جفت کننده، آینه ها، فیلترها و لامپ، با ردیفی از دیودهای ساطع کنندهٔ نور، تعویض شده اند. مکانیزم حسگر، مرکب از 300 تا 600 حسگر حساس به نور است که در طول ناحیه اسکن قرار گرفته اند. این حسگرها به سطح مسطح شیشه‌ای که سند بر روی آن قرار می‌گیرد بسیار نزدیک هستند. هنگام اسکن تصاویر، نور دیودهای ساطع کننده، با یکدیگر ترکیب می‌شود تا یک نور سفید یکنواخت تولید گردد. سپس نور منعکس شده توسط حسگرها ثبت می‌گردد.تکنولوژی حسگر تماسی، نسبت به دستگاه بار جفت کننده، ارزانتر است. علاوه بر این، از آنجا که به سیستم آینه‌ها و لنزها نیاز ندارد، کوچک تر و سبک تر است و مصرف انرژی الکتریکی آن کمتر است. از سوی دیگر، اسکنرهای مجهز به دستگاه بار جفت کننده، تصویری با وضوح و کیفیت بالاتر ارائه می‌دهند.

اسکنرهای استوانه‌ای

این اسکنرها بیشتر در شرکتهای بزرگ چاپ و نشر مورد استفاده قرار می‌گیرند و دارای کیفیت باور نکردنی هستند. آنها از تکنولوژی لامپ تقویت کننده نور استفاده می‌کنند در این تکنولوژی، اسناد و تصاویری که باید اسکن شوند، بر روی یک استوانه شیشه‌ای پیچیده می‌شوند. در مرکز این سیلندر، یک شعاع شکن وجود دارد که نور منعکس شده را به سه قسمت مساوی تقسیم می‌کند. هر شعاع نور از یک فیلتر رنگی (سبز، آبی و قرمز) عبور کرده و در لامپ تقویت کننده نور به یک سیگنال الکتریکی تبدیل می‌شود.

اسکنر دستی

تکنولوژی اولیهٔ ساخت این اسکنرها، مشابه اسکنرهای صفحه تخت است، با این تفاوت که به حای استفاده از موتور برای حرکت، از نیروی انسانی استفاده می‌کنند. با وجود اینکه سرعت اسکن آنها بالاست، ولی تصویری با کیفیت کمتر ایجاد می‌کنند. از این اسکنرها معمولا در طراحی صنعتی، ازرسی و آنالیز کردن و وسایل پزشکی استفاده می‌شود.

اسکنر شیت فد

این اسکنرها نیز شبیه اسکنرهای صفحه تخت هستند، با این تفاوت که به جای هد اسکن کننده، سند حرکت می‌کند و معمولا برای اسکن کردن متون و اسناد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انتقال تصویر دیجیتال به کامپیوتر برای آنکه تصویر اسکن شده مفید واقع شود، باید از اسکنر به نرم-افزارهایی که روی کامپیوتر اجرا می‌شوند، انتقال یابد. به منظور اتصال فیزیکی اسکنر به کامپیوتر، از چهار روش ذیل استفاده می‌شود: ===اتصال موازی=== بیشترین سرعت انتقال اطلاعات در این روش، 70 کیلوبایت بر ثانیه است، به همین دلیل کندترین روش انتقال اطلاعات محسوب می‌شود. مهمترین مزیت استفاده از پورت های موازی، صرفهٔ اقتصادی آنهاست، چون نیازی به اضافه کردن کارت های واسط، برای اتصال به کامپیوتر ندارند. ===واسط کوچک سیستم های کامپیوتری=== در این روش برای اتصال اسکنر به کامپیوتر، به یک کارت واسط نیاز داریم. کارتهای واسط، از بیشترین سرعتی که کنترل کننده و اسکنر دارند، برای انتقال داده‌ها استفاده می‌کند.

===گذرگاه سری همه منظوره=== اسکنرهایی که از این روش برای انتقال اطلاعات استفاده می‌کنند، سریعتر و ارزانتر از اسکنرهای دارای تکنولوژی کارتهای واسط هستند. گذرگاههای 1.1 اطلاعات را با سرعت1.5 مگابایت در ثانیه انتقال می‌دادند که کندتر از کارتهای واسط (روش قبلی) عمل می‌کرد، ولی استاندارد 2.0 به طور تئوری، اطلاعات را با سرعتی معادل 60 مگابایت در ثانیه انتقال می‌دهد.

===گذرگاه سریال فایروایر=== واسطی که از استاندارد 1.1 گذرگاه سری همه منظوره بسیار سریعتر بوده و قابل مقایسه با استاندارد 2.0 می‌باشد. دارای سرعت های 25 ، 50 ، 100 ، 400 و 800 مگابایت در ثانیه است. از آنجا که به کارگیری آن ساده تر و ارزانتر از کارتهای واسط است، در بسیاری از وسایل، جایگزین کارتهای واسط شده است.نتیجهٔ اسکن، یک تصویر قرمز، سبز، آبی غیر فشرده است که می‌توان آن را روی حافظه‌های مجازی ذخیره کرد و یا به وسیلهٔ برنامه‌های گرافیکی پردازش نمود.

نرم افزارهای واسط

این نرم افزارها به عنوان یک مترجم بین اسکنر و هر برنامهٔ کاربردی هستند. برخی نرم افزارهای کاربردی نظیر مغازهٔ عکس، باید با اسکنر در ارتباط باشند، اما از آنجا که اسکنرهای متفاوتی وجود دارد که هر یک از پروتکل خاصی استفاده می‌کند و به منظور ساده سازی طراحی این نرم افزارهای کاربردی، نرم افزارهای واسط طراحی شدند. نرم افزار واسط، واسطی متحد و یکسان بین اسکنرهاست. به عبارت دیگر، با وجود نرم افزارهای واسط، نرم افزار کاربردی به منظور دستیابی به اسکنر، نیازی به دانستن جزئیات دقیق آن ندارد.

سازندهٔ هر اسکنر، نرم افزارهایی را به منظور ترجمهٔ نرم افزار واسط به دستورات اولیهٔ قابل فهم برای کنترل کننده‌های سخت افزار، فراهم می‌کند. به این ترتیب، نرم افزارهای واسط هیچگاه مستقیما به دستگاه (سخت افزار) دسترسی نخواهند داشت. برخی اسکنرها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که بیش از یک نرم افزار واسط را پشتیبانی می‌کنند. یکی از انواع این نرم افزارها،‌ نرم افزار "تکنولوژی بدون نام جالب" است که در سال 1992 ارائه شد و آخرین نسخهٔ آن، که در نوامبر 2008 ارائه شد، نسخهٔ 2.0 است.

اسکن کردن اسناد و متون

از آنجا که اسکنرهای متن برای پردازش حجم زیادی از اسناد و اوراق مورد استفاده قرار می‌گیرند، سرعت و جابجایی اوراق در آنها اهمیت بیشتری دارد. (سرعتی بین 20-150 کاغذ در دقیقه) در مقابل، در مقایسه با اسکنرهای تصویر، به وضوح کمتری احتیاج دارند (بین 150- 300 نقطه در اینچ) و معمولا سیاه و سفید هستند. برخی مدلهای پیچیده تر از این اسکنرها،‌نرم افزاهایی دارند که قادر است هنگام اسکن کردن، علامت های زاید روی صفحات را نیز تشخیص داده، در نتیجه هنگام اسکن کردن آنها را از بین ببرد. به منظور ترجمهٔ مکانیکی یا الکتریکی تصاویری از دست نوشته‌ها و متون چاپ شده، به متن قابل جستجو و ویرایش، از نرم افزار شناخت نوری کاراکترها استفاده می‌شود. شناخت نوری کاراکترها، بخشی از تحقیقات در زمینهٔ شناخت الگو، هوش مصنوعی و بینایی ماشین است. نرم افزارهای اولیه تنها قادر به خواندن فونت های خاصی بودند. ولی در حال حاضر، سیستم های هوشمند با درجهٔ بالایی از دقت، تولید شده اند که علاوه بر توانایی شناسایی فونت های بیشتر، اجزای غیر متنی سند را نیز تشخیص می‌دهند.

اگرچه اسکن کردن اسناد به این روش سریع و اتوماتیک انجام می‌شود، ولی آماده سازی صفحات برای عمل اسکن کردن، کاری بسیار دقیق است که نیاز به کار انسانی دارد. منظور از آماده سازی، دسته بندی اوراق به صورتی است که کاملا واضح و مرتب باشند و تاشدگی یا هر نقص دیگری که موجب گیر کردن صفحات در اسکنر شود، در این صفحات وجود نداشته باشد. یکی از کاربردهای این اسکنرها، در کتابخانه ها، به منظور تهیهٔ آرشیو الکترونیکی و نیز حفظ کتب خطی از خطر پارگی است.

عوامل موثر در دقت و کیفیت اسکنر

عمق رنگ

تعداد رنگهایی که در یک پیکسل وجود دارد. این متغیر به تعداد بیت های تشکیل دهندهٔ هر پیکسل بستگی دارد. به این ترتیب، در تصاویر سیاه سفید هر پیکسل از 1 بیت و در تصاویر رنگی، هر پیکسل از 24 بیت (16.7 میلیون رنگ) تشکیل شده است.

وضوح تصویر

تعداد نقاط (پیکسل یا نمونه ها) موجود در یک اینچ از تصویر اسکن شده را وضوح آن تصویر گویند که با واحد نقطه در اینچ، بیان می‌شود. هرچه مقدار آن بیشتر باشد، تصویر حاصل یکنواخت تر خواهد بود و بر اثر درشتنمایی تصویر و یا افزایش اندازهٔ آن، پیکسل های منفرد کمتر آشکار می‌شود. نکتهٔ حائز اهمیتی که در رابطه با اسناد حاوی متن وجود دارد آن است که میزان وضوح تصویر، تاثیر چندانی در نتیجهٔ اسکن نخواهد داشت، چراکه متون از دقت چندانی برخوردار نیستند. به همین دلیل است که اسکنرهای متن بیش از آنکه روی افزایش وضوح تاکید داشته باشند،‌ بر سرعت اسکن دقت دارند.

اسکنرها از تنوع و گستردگی بسیاری برخوردارند، همین امر ممکن است موجب بروزمشکلاتی هنگام انتخاب و خرید آنها شود. مهمترین نکته هنگام انتخاب یک اسکنر مناسب، سطح کاری است که ما از آن انتظار داریم و هزینه‌ای که می خواهیم برای آن پرداخت کنیم. اسکنرهای استوانه ای، تصاویری با کیفیت بسیار عالی تولید می‌کنند،‌ ولی از آنجا که قیمت بالایی دارند و حجم زیادی را اشغال می‌کنند، برای کارهای خانگی مناسب نیستند، به همین ترتیب، اگر به دنبال اسکنری برای تصاویر هستیم، بیش از هر چیز باید به وضوح تصویر حاصل از آن و عمق رنگ اسکنر دقت کنیم.

برای اسکن کردن متون، نکتهٔ حائز اهمیت، سرعت اسکنر و امکانات اسکنر برای جابجایی کاغذ در اندازه‌های گوناگون است. وضوح تصویر در این اسکنرها، تاثیر چندانی ندارد. نوع اتصال اسکنر به کامپیوتر نیز از نکاتی است که باید به آن توجه شود،در صورتی که، این اسکنر از گذرگاه سریال همه منظوره و یا گذرگاه سریال فایروایر استفاده می‌کند،‌ آیا کامپیوتر شما، به این درگاهها مجهز است؟ از سوی دیگر، کابلهای اتصال موازی، با وجود صرفهٔ اقتصادی ای که برای تولیدکنندگان دارند، سرعت نسبتا پایینی در انتقال اطلاعات دارند. هنگام خرید اسکنر، علاوه بر قطعات سخت افزاری،‌ نرم افزارهایی نیز ارائه می‌شوند که کاربران را در استفادهٔ مناسب و بهینه از دستگاه یاری می‌کنند، یکی از انواع این نرم افزارها،‌ نرم افزار شناسایی نوری کاراکترهاست که تولید آن، نقش به سزایی در سرعت بخشیدن به عملیاتهای کامپیوتری داشت. وظیفهٔ این نرم افزار،‌ تولید فایلهای قابل جستجو و ویرایش است.

اسکنر نوری

یک دستگاه ورودی که با استفاده از تجهیزات نوری، کاغذ یا هر نوع سند دیگر را پویش کرده و الگوی تاریک وروشن (یا رنگی) حاصله را به سیگنال دیجیتال (رقومی) قابل استفاده برای نرم افزار تشخیص نویسه یا نرم افزار گرافیکی تبدیل می‌کند. متداولترین نوع پویشگرها، پویشگر مسطح است که اسناد به طور ثابت روی ان قرار می‌گیرندد و بخش پویش در طول آن حرکت می‌کند؛ به عبارتی این دستگاه‌ها شبیه دستگاه‌های فتوکپی هستند. پویشگرهای دیگر، مانند دستگاه‌های دورنگار، برگه‌های کاغذ را به طرف داخل کشیده و از روی بخش پویش که ثابت است عبور می‌دهند. برخی از پویشگرهای تخصصی، با دوربین ویدئویی استاندارد کار می‌کنند. این نوع پویشگرها، سیگنال ویدئویی را به سیگنال دیجیتال (رقمی) قابل پردازش برای نرم افزار رایانه تبدیل می‌کنند. یکی از انواع متداول پویشگر، پویشگر دستی است که کاربر آن را در دست خود گرفته و روی سند می‌کشد. این پویشگرها ارزان قیمت هستند اما سطح پویش آنها به چند سانتی متر محدود می‌شود. و دارای انواع مختلف و مارکهای مختلفی است.

الکتریسیته (برق) چیست ؟

اما برق یا الکتریسیته چیست ؟ از کجا می آید ؟ چگونه کار می کند ؟ قبل از اینکه همة اینها را بفهمیم باید اطلاعات کمی درباره اتمها و ساختمانشان داشته باشیم. کلیة مواد از اتمها ساخته شده و اتمها نیز از ذرات کوچکتر تشکیل شده اند. سه ذره اصلی سازنده اتم عبارتند از پروتون ، نوترون و الکترون.

همانگونه که ماه به دور زمین می چرخد ، الکترونها نیز به دور مرکز یا هستة اتم می چرخند. هسته، مجموعه ای از نوترونها و پروتونها می باشد.

الکترونها دارای بار منفی و پروتونها دارای بار مثبت هستند. نوترون ها خنثی می باشند، به عبارت دیگر نه دارای بار مثبت و نه منفی هستند.

در طبیعت اتمهای مختلفی وجود دارد به گونه ای که هر نوع عنصر دارای اتم خاص خودش است. یک اتم سازندة یک عنصر است. 118 عنصر مختلف شناخته شده وجود دارد. بعضی از عناصر، مثل اکسیژنی که تنفس می کنیم، برای زندگی ضروری هستند.

هر اتم از تعداد مشخصی الکترون ، پروتون و نوترون تشکیل شده است. اما تعداد ذرات یک اتم اهمیتی ندارد. معمولاًٌ تعداد الکترونها باید برابر تعداد پروتونها باشد. اگر تعداد آنها برابر باشد، اتم را خنثی می نامند که در این حالت اتم بسیار پایدار است.

بنابراین اگر اتمی دارای 6 پروتون باشد ، تعداد الکترونهای آن نیز باید 6 عدد باشد. عنصری که دارای 6 الکترون و 6 پروتون است کربن نامیده می شود. کربن به مقدار فراوانی در خورشید ، ستارگان ، ستاره های دنباله دار ، جو اکثر سیارات و در غذایی که می خوریم وجود دارد. زغال سنگ از کربن ساخته شده است ، و الماسها نیز همینطور . بعضی از انواع اتمها دارای الکترونهایی هستند که به خوبی به هم متصل نشده اند. اتمی که الکترون از دست می دهد، پروتونهایش بیش از الکترون بوده و دارای بار مثبت است. اتمی که الکترون می گیرد دارای ذرات منفی بیشتری بوده و بار منفی دارد.

یک اتم باردار را یون می نامند.

الکترونها را می توان از یک اتم به اتم دیگری حرکت داد. هنگامی که این الکترونها بین اتمها حرکت می کنند، برق یا جریان الکتریکی تولید می شود. حرکت الکترونها از یک اتم به اتم دیگر جریان نامیده می شود. در این حالت یک اتم، الکترون گرفته و دیگری الکترون از دست می دهد.

این زنجیره مشابه گروههای آتش نشانی در زمانهای قدیم است که به کمک سطل آتش را خاموش می کردند. اما به جای اینکه سطلی را از نقطة شروع به نقطة پایان برسانند ، هر شخصی می بایست سطلی از آب برای پرکردن از سطلی به سطل دیگر داشته باشد. بدین ترتیب مقدار زیادی آب از سطل بیرون می ریخت و آب کافی برای ریختن روی آتش وجود نداشت . عبور برق از یک سیم یا یک مدار مشابهت زیادی با آنچه که در بالا گفته شد دارد. هنگام عبور برق از سیم ، بار از یک اتم به اتم دیگر عبور می کند.

دانشمندان و مهندسان راههای زیادی را برای حرکت دادن الکترونها به خارج از اتمها یافته اند. به عبارت دیگر با اضافه نمودن الکترونها و پروتونها، به جای اینکه حالت خنثی برقرار شود، شما یک پروتون اضافی خواهید داشت.

از آنجایی که کلیه اتمها می خواهند خنثی باشند ، اتمی که خنثی نیست به دنبال الکترون آزادی جهت پر نمودن محل الکترون از دست رفته می گردد. این اتم غیر خنثی دارای بار مثبت (+) است، زیرا دارای پروتونهای خیلی زیادی می باشد.

الکترون آزاد در اطراف اتم غیر خنثی منتظر مانده تا مکانی برای آن پیدا شود. الکترون آزاد دارای بار منفی است و هیچ گونه پروتونی برای خنثی سازی آن وجود ندارد . بنابراین می گوییم که این الکترون دارای بار منفی (-) است.

حال بارهای مثبت و منفی چه رابطه ای با الکتریسیته دارند؟

دانشمندان و مهندسان چندین روش را برای ایجاد تعداد زیادی اتم مثبت و الکترون آزاد منفی  یافته اند. از آنجایی که اتمهای مثبت جهت خنثی شدن به دنبال الکترونهای منفی بوده ، از این رو آنها قابلیت جذب زیادی به اتمهای مثبت دارند. بدین ترتیب اتم مثبت ، الکترون منفی را جذب کرده و خنثی
می شود. هر قدر که تعداد اتمهای مثبت یا الکترونهای منفی بیشتر باشد، قدرت جذب دیگری بیشتر خواهد بود. از آنجایی که هر دو گروه مثبت و منفی یکدیگررا جذب می کنند ، جذب کلی را « بار» می نامند.

زمانیکه الکترونها در بین اتمهای ماده حرکت می کنند، جریان برق تولید می شود. این پدیده ای است که در یک قطعه سیم اتفاق می افتد. الکترونها از یک اتم به اتم دیگر عبور کرده و جریان برق را از یک طرف به طرف دیگر برقرار می کنند ، درست مثل آنچه که در حرکت تصاویر یک فیلم اتفاق می افتد.

معمولاً قابلیت هدایت جریان برق در هر یک از اشیاء متفاوت است. مقاومت هر شئ، میزان قابلیت هدایت جریان برق را نشان میدهد. بعضی از اشیاء دارای الکترونهای خیلی پیوسته به هم بوده و برق از آنها به راحتی عبور نمی کند. به این نوع اشیاء عایق می گویند . لاستیک ، پلاستیک ، شیشه و هوای خشک دارای مقاومت بالایی بوده و عایق های خوبی هستند.

سایر مواد دارای الکترونهای ناپیوسته بوده و برق به آسانی از میان آنها عبور می کند. به این دسته از مواد هادی می گویند . اکثر فلزات از قبیل مس ، آلومینیوم یا فولاد ، هادی های خوبی هستند.

 

کلمة «الکتریسیته یا برق » از کجا آمده است ؟

الکترونها ، الکتریسیته ، الکترونیک و سایر کلماتی که با «الکتر» شروع می شود همگی ریشه در یک کلمه ی یونانی به نام «elektor» به «معنی خورشید درخشان» دارد. در یونانی «elektron» به معنی کهرباست .

کهربا یک سنگ قهوه ای مایل به طلایی بسیار زیبایی است که در زیر نور خورشید به رنگ نارنجی و زرد می درخشد. در واقع کهربا شیرة درخت فسیل شده ای است که در فیلم پارک ژوراسیک نیز از آن استفاده گردید. میلیون ها سال قبل حشرات به شیرة این درخت چسبیدند. حشرات کوچکی که دایناسورها را نیش زده بودند دارای خونی در بدنشان بودند که اکنون در کهربا قرار داشت.

یونانیان قدیم متوجه شدند که خواص کهربا خیلی عجیب است. به عنوان مثال وقتی کهربا به خز یا سایر اشیاء مالیده می شد ،قادر بود پر را جذب کند. آنها عامل ایجاد این پدیده را نمی دانستند. اما یکی از اولین مثالهای الکتریسیته ی ساکن را یونانیان کشف کرده بودند . (رجوع به فصل 3).

کلمه لاتین «electricus» به معنی «تولید شده از کهربا توسط اصطکاک» می باشد. بنابراین کلمه ی انگلیسی الکتریسیته از کلمات یونانی و لاتینی که در مورد کهربا بوده ، گرفته شده است.

نسبت طلایی

دنیای اعداد بسیار زیباست و شما می توانید در آن شگفتیهای بسیاری را بیابید. در میان اعداد برخی از آنها اهمیت فوق العاده ای دارند، یکی از این اعداد که سابقه آشنایی بشر با آن به هزاران سال پیش از میلاد میرسد عددی است بنام “نسبت طلایی” یا Golden Ratio.

پاره خطی را در نظر بگیرید و فرض کنید که آنرا بگونه ای تقسیم کنید که نسبت بزرگ به کوچک معادل نسبت کل پاره خط به قسمت بزرگ باشد. به شکل توجه کنید. اگر این معادله ساده یعنی a²=a*b+b² را حل کنیم (کافی است بجای b عدد یک قرار دهیم بعد a را بدست آوریم) به نسبتی معادل تقریبا” 1.61803399 یا 1.618 خواهیم رسید.

شاید باور نکنید اما بسیاری از طراحان و معماران بزرگ برای طراحی محصولات خود امروز از این نسبت طلایی استفاده می کنند. چرا که بنظر میرسد ذهن انسان با این نسبت انس دارد و راحت تر آنرا می پذیرد. این نسبت نه تنها توسط معماران و مهندسان برای طراحی استفاده می شود بلکه در طبیعت نیز کاربردهای بسیاری دارد که به تدریج راجع به آن صحبت خواهیم کرد.

شاید باور نکنید اما بسیاری از طراحان و معماران بزرگ برای طراحی محصولات خود امروز از این نسبت طلایی استفاده می کنند. چرا که بنظر میرسد ذهن انسان با این نسبت انس دارد و راحت تر آنرا می پذیرد. این نسبت نه تنها توسط معماران و مهندسان برای طراحی استفاده می شود بلکه در طبیعت نیز کاربردهای بسیاری دارد که به تدریج راجع به آن صحبت خواهیم کرد.

 

اهرام مصر یکی از قدیمی ترین ساخته های بشری است که در آن هندسه و ریاضیات بکار رفته شده است. مجموعه اهرام Giza در مصر که قدمت آنها به بیش از 2500 سال پیش از میلاد می رسد یکی از شاهکارهای بشری است که در آن نسبت طلایی بکار رفته است. به این شکل نگاه کنید که در آن بزرگترین هرم از مجموعه اهرام Giza خیلی ساده کشیده شده است.

مثلث قائم الزاویه ای که با نسبت های این هرم شکل گرفته شده باشد به مثلث قائم مصری یا Egyptian Triangle معروف هست و جالب اینجاست که بدانید نسبت وتر به ضلع هم کف هرم معادل با نسبت طلایی یعنی دقیقا” 1.61804 می باشد. این نسبت با عدد طلایی تنها در رقم پنجم اعشار اختلاف دارد یعنی چیزی حدود یک صد هزارم. باز توجه شما را به این نکته جلب می کنیم که اگر معادله فیثاغورث را برای این مثلث قائم الزاویه بنویسم به معادله ای مانند phi²=phi+b² خواهیم رسید که حاصل جواب آن همان عدد معروف طلایی خواهد بود. (معمولا” عدد طلایی را با phi نمایش می دهند)

طول وتر برای هرم واقعی حدود 356 متر و طول ضلع مربع قاعده حدودا” معادل 440 متر می باشد بنابر این نسبت 356 بر 220 (معادل نیم ضلع مربع) برابر با عدد 1.618 خواهد شد.

کپلر (Johannes Kepler 1571-1630) منجم معروف نیز علاقه بسیاری به نسبت طلایی داشت بگونه ای که در یکی از کتابهای خود اینگونه نوشت : “هندسه دارای دو گنج بسیار با اهمیت می باشد که یکی از آنها قضیه فیثاغورث و دومی رابطه تقسیم یک پاره خط با نسبت طلایی می باشد. اولین گنج را می توان به طلا و دومی را به جواهر تشبیه کرد”.

تحقیقاتی که کپلر راجع به مثلثی که اضلاع آن به نسبت اضلاع مثلث مصری باشد به حدی بود که امروزه این مثلث به مثلث کپلر نیز معروف می باشد. کپلر پی به روابط بسیار زیبایی میان اجرام آسمانی و این نسبت طلایی پیدا کرد. برای اطلاع بیشتر از نحوه محاسبه نسبت طلایی به این سایت سری بزنید.

طول وتر برای هرم واقعی حدود 356 متر و طول ضلع مربع قاعده حدودا” معادل 440 متر می باشد بنابر این نسبت 356 بر 220 (معادل نیم ضلع مربع) برابر با عدد 1.618 خواهد شد.

کپلر (Johannes Kepler 1571-1630) منجم معروف نیز علاقه بسیاری به نسبت طلایی داشت بگونه ای که در یکی از کتابهای خود اینگونه نوشت : “هندسه دارای دو گنج بسیار با اهمیت می باشد که یکی از آنها قضیه فیثاغورث و دومی رابطه تقسیم یک پاره خط با نسبت طلایی می باشد. اولین گنج را می توان به طلا و دومی را به جواهر تشبیه کرد”.

تحقیقاتی که کپلر راجع به مثلثی که اضلاع آن به نسبت اضلاع مثلث مصری باشد به حدی بود که امروزه این مثلث به مثلث کپلر نیز معروف می باشد. کپلر پی به روابط بسیار زیبایی میان اجرام آسمانی و این نسبت طلایی پیدا کرد. برای اطلاع بیشتر از نحوه محاسبه نسبت طلایی به این سایت سری بزنید.

 آشنایی با سری فیبوناچی

باورکردنی نیست اما در سال 1202 لئونارد فیبوناچی (Leonardo Fibonacci) توانست به یک سری از اعداد دست پیدا کند که بعدها بعنوان پایه برای بسیاری از رابطه های فیزیک و ریاضی استفاده شد، کافی است از عدد صفر و یک شروع کنید. آنها را کنار هم بگذارید و عدد بعدی را از جمع کردن دو عدد قبل بدست آورید، بسادگی به این رشته از اعداد خواهید رسید :

 

 

0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89,144, …

البته برخی از ریاضی دانان عدد صفر را جزو رشته فیبوناچی نمی دانند و یا حداقل آنرا جمله صفرم سری می دانند. نکته ای که تعجب برانگیز است آنکه اگر از عدد سوم نسبت اعداد این سری را به عدد قبلی حساب کنیم خواهیم داشت :

1/1, 2/1, 3/2, 5/3, 8/5, 13/8, 21/13, 34/21, 55/34, 89/55, 144/89, …

و یا :

1, 2, 1.5, 1,666, 1.6, 1,625, 1.6153, 1.6190, 1.6176, 1.6181, 1.6179و …

بله بنظر می رسد که این رشته به سمت همان عدد طلایی معروف میل میکند. بگونه ای که اگر نرخ عدد چهلم این رشته را به عدد قبلی حساب کنیم به عدد 1.618033988749895 می رسیم که با تقریب 14 رقم اعشار نسبت طلایی را نشان می دهد.

بعدها محاسبات و استدلال های ریاضی نشان داد که این سری همگرا به سمت نسبت طلایی می باشد و جمله عمومی آنرا با بتقریب می توان اینگونه نمایش داد :

بعدها محاسبات و استدلال های ریاضی نشان داد که این سری همگرا به سمت نسبت طلایی می باشد و جمله عمومی آنرا با بتقریب می توان اینگونه نمایش داد :

f_n =  Phi ⁿ / 5^½

که در آن Phi عدد طلایی میباشد. البته فرمول های دقیق دیگری وجود دارند که اعداد سری و یا اعداد بعدی (Successor) این سری را نمایش می دهند که دراین مطلب به آن نخواهیم پرداخت.
 

معمای زاد و ولد خرگوش!

در واقع فیبوناچی در سال 1202 به مسئله عجیبی علاقمند شد. او می خواست بداند اگر یک جفت خرگوش نر و ماده داشته باشد و رفتاری برای زاد و ولد آنها تعریف کند در نهایت نتیجه چگونه خواهد شد. فرضیات اینگونه بود :

- شما یک جفت خرگوش نر و ماده دارید که همین الآن بدنیا آمده اند.
- خرگوشها پس از یک ماه بالغ می شوند.
- دوران بارداری خرگوشها یک ماه است.
- هنگامی که خرگوش ماده به سن بلوغ می رسد حتما” باردار می شود.
- در هر بار بارداری خرگوش ماده یک خرگوش نر و یک ماده بدنیا می آورد.
- خرگوش ها هرگز نمی میرند.

حال سئوال اینجاست که پس از گذشت یکسال چه تعداد خرگوش نر و چه تعداد خرگوش ماده خواهیم داشت؟ (پاسخ را شما بدهید)

- شما یک جفت خرگوش نر و ماده دارید که همین الآن بدنیا آمده اند.
- خرگوشها پس از یک ماه بالغ می شوند.
- دوران بارداری خرگوشها یک ماه است.
- هنگامی که خرگوش ماده به سن بلوغ می رسد حتما” باردار می شود.
- در هر بار بارداری خرگوش ماده یک خرگوش نر و یک ماده بدنیا می آورد.
- خرگوش ها هرگز نمی میرند.

حال سئوال اینجاست که پس از گذشت یکسال چه تعداد خرگوش نر و چه تعداد خرگوش ماده خواهیم داشت؟ (پاسخ را شما بدهید)

مارپیچ فیبوناچی

 

به شکل زیر نگاه کنید و ببینید که به چه زیبایی از کنار هم قرار دادن تعدادی مربع می توان رشته فیبو ناچی را بصورت هندسی نمایش داد. حال اگر در هر یک از این مربع ها از نقاط قرمز ربع دایره هایی رسم کنیم در نهایب به نوعی از مارپیچ حلزونی شکل می رسیم که به مارپیچ فیبوناچی (Fibonacci Spiral) معروف می باشد. بدیهی است که نرخ رشد و باز شدن این مارپیچ متناسب با نرخ بزرگ شدن اعداد در سری فیبوناچی می باشد.

 

            

سری فیبوناچی چه در ریاضیات چه در فیزک و علوم طبیعی کاربردهای بسیار دیگری دارد، ارتباط زیبای فاصله های خوش صدا در موسیقی، چگونگی تولد یک کهکشان و … که کاربرد این سری جادویی را بیش از پیش نشان می دهد.
 

نسبت طلایی در خوشنویسی

استاد میرعماد با پالایش خطوط پیشینیان و زدودن اضافات و ناخالصی‌ها از پیکره نستعلیق و نزدیک کردن شگرف نسبت‌های اجزای حروف و کلمات، به اعلا درجه زیبایی یعنی نسبت طلایی رسید و قدمی اساسی در اعتلای هنر نستعلیق برداشت. با بررسی اکثریت قاطع حروف و کلمات میرعماد متوجه می‌‌شویم که این نسبت به عنوان یک الگو در تار و پود حروف و واژه‌ها وجود دارد و زاویه ۴۴۸/۶۳ درجه که مبنای ترسیم مستطیل طلایی است، در شروع قلم گذاری و ادامه رانش قلم، حضوری تعیین کننده دارد. این مهم قطعاً در سایه شعور و حس زیبایی‌شناسی وی حاصل آمده، نه آگاهی از فرمول تقسیم طلایی از دیدگاه هندسی و علوم ریاضی. میرعماد این نسبت‌ها را نه تنها در اجزای حروف بلکه در فاصله دو سطر و مجموعه دو سطر چلیپاها و کادرهای کتابت و قطعات رعایت می‌‌کرده است.

نسبت طلایی در طبیعت

به اشکال شبیه چشم روی بدن پروانه که علامت گذاری شده است،توجه کنید.نسبت فواصل طولی و عرضی این علائم یک نسبت طلائی است.

پوسته مارپیچی یک حلزون نمونه ای ساده ودرعین حال زیبا، از نسبت طلائی است.

نسبت طلایی در ساقه گیاهان

نسبت طلایی در عکاسی

ترکیب بندی تصویر، در کتابها و مجلات تخصصی عکاسی، اغلب به شکل یک نسخه تجویزی ارائه میشود. انگار که پیروی از تعدادی قاعده میتواند نتیجه قانع کننده ای را تضمین کند. شاید بهتر باشد این قواعد را تنها به عنوان چکیده ایده هایی در نظر گرفت که عکاسان (و البته نقاشان و سایر هنرمندان قرنها پیش از اختراع دوربین) آنها را برای خلق یک تصویر تاثیر گذار، مفید یافته اند.
هر ترکیب بندی عکسی را میتوان کارآمد دانست به شرط این که عناصر صحنه به طور موثر با بینندگان مورد نظر آن عکس، ارتباط برقرار کند. در اغلب موارد، نکته اساسی در شناسایی عناصر کلیدی صحنه نهفته است تا با تنظیم محل دوربین و میزان نور دهی، آنها را از دل سایر اطلاعات تصویری متفرقه، بیرون بکشید. همین اشیاء مزاحم، بسیاری از عکسها را خراب میکنند. اگر عکاسی را تازه شروع کرده اید، بهتر است به جای تمرکز زیاد روی جزییات خیلی خاص، تنها روی ساختار کلی صحنه تمرکز کنید. چرا که تاثیر آنها در مقابل ترکیب بندی عمومی عکس، بسیار سطحی است.
 

در این مقاله به معرفی سه روش کاربردی در امر ترکیب بندی تصویر پرداخته خواهد شد. در آغاز به معرفی کلی تکنیکی میپردازیم که قرنهاست شناخته شده است یعنی قانون تعادل (یا قانون طلایی - Golden Mean). این قانون در واقع یک فرمول هندسی است که توسط یونانی های باستان ابدا شده.استدلال بر این است که ترکیب بندی ای که بر اساس این تئوری تشکیل شده باشد، تاثیرگذار و قوی مینماید. ایده اصلی که در پس این تئوری است در واقع استفاده از خطوط هندسی است که به سادگی توسط چشم بیننده دنبال شوند. طی قرون متمادی، قانون تعادل (یا قانون طلایی - Golden Mean) راهبردی مهم و ابزاری کارآمد برای هنرمندان و نقاشان به حساب می آمد. امروزه با توجه به ارزش این ابزار، آشنایی با آن به عکاسان نیز توصیه میشود.
 

 برای تعیین برخی از اندازه ها به نسبتهای شکیل و زیبا، معروفترین فرمول، شیوه ای است که یونانیان باستان ابداع کرده اند و به ” نسبت طلایی” معروف است . نسبت طلایی در اصل، فرمولی ریاضی و دارای زیبایی بصری است. در این روش : ابتدا مربع را با خطی عمود بر دو ضلع مربع به دو مستطیل مساوی تقسیم می کنند، سپس محل تقاطع آن خط با یکی از اضلاع مربع ( نقطه X) را مرکز دایره ای به شعاع قطر مستطیل قرار می دهند ( فاصله X تا Y) و با ترسیم این دایره و تعیین محل تقاطع آن با امتداد ضلع مربع ( نقطه Z) طول مستطیلی معروف به “مستطیل طلایی” به دست می آید که عرض آن برابر ضلع مربع و است و نسبت این طول و عرض ثابت و دارای زیبایی خاصی است (نسبت اندازه پاره خط C به A با نسبت اندازه A به B یکی است) یونانیان در ساخت بسیاری از اشیا و ابینه و معابد و کوره ها و … آن را به کار می بستند.
 

 برای تعیین برخی از اندازه ها به نسبتهای شکیل و زیبا، معروفترین فرمول، شیوه ای است که یونانیان باستان ابداع کرده اند و به ” نسبت طلایی” معروف است . نسبت طلایی در اصل، فرمولی ریاضی و دارای زیبایی بصری است. در این روش : ابتدا مربع را با خطی عمود بر دو ضلع مربع به دو مستطیل مساوی تقسیم می کنند، سپس محل تقاطع آن خط با یکی از اضلاع مربع ( نقطه X) را مرکز دایره ای به شعاع قطر مستطیل قرار می دهند ( فاصله X تا Y) و با ترسیم این دایره و تعیین محل تقاطع آن با امتداد ضلع مربع ( نقطه Z) طول مستطیلی معروف به “مستطیل طلایی” به دست می آید که عرض آن برابر ضلع مربع و است و نسبت این طول و عرض ثابت و دارای زیبایی خاصی است (نسبت اندازه پاره خط C به A با نسبت اندازه A به B یکی است) یونانیان در ساخت بسیاری از اشیا و ابینه و معابد و کوره ها و … آن را به کار می بستند.
 

قانون یک سوم کادر نیز در واقع همان مفهوم طلایی است. 4 خط تقسیم کننده یک کادر، خطوط طلایی و محل برخورد این خطوط، نقاط طلایی نامیده میشوند.

مارپیچ طلایی

یکی از ابزارهای ترکیب بندی عکس برای هدایت چشم بیننده به نقطه مورد نظر عکاس، مارپیچ طلایی است. استفاده از این تکنیک در سوژه هایی که با نقاط طلایی سازگار نبوده اند قابل استفاده است. نحوه رسم مارپیچ طلایی نیز به این صورت است.

 

 

نسبت طلایی در بدن انسان

دانشمندان گذشته نیز از نسبت طلایی استفاده های زیادی کرده اند. به عنوان مثال لئوناردو داوینچی در ترسیم نقاشی معروف خود از بدن انسان از نسبت طلایی بهره گرفته است.

در بدن انسان مثالهای بسیار فراوانی از این نسبت طلایی وجود دارد. در شکل زیر نسبت M/m یک نسبت طلایی است که در جای جای بدن انسان می توان آنرا دید. به عنوان مثال نقاطی از بدن که دارای نسبت طلایی هستند:

نسبت قد انسان به فاصله ناف تا پاشنه پا

نسبت فاصله نوک انگشتان تا آرنج به فاصله مچ تا آرنج

نسبت فاصله شانه تا بالای سر به اندازه سر

نسبت فاصله ناف تا بالای سر به فاصله شانه تا بالای سر

نسبت فاصله ناف تا زانو به فاصله زانو تا پاشنه پا

اینها تنها چند مثال از وجود نسبت طلایی در بدن انسان بود که بدن انسان را در حد کمال زیبایی خود نشان می دهد.

در تصاویر زیر نسبت خط سفید به آبی، آبی به زرد، زرد به سبز و سبز به بنفش یک نسبت طلایی است!!

مهلت دانشجویان مشمول سربازی

مدیر کل امور دانشجویان داخل وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مدت مجاز به تحصیل دانشجویان مشمول سربازی در دوره های کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری اعلام کرد و گفت: دانشجویان بیش از زمانهای تعیین شده نمی توانند از معافیت تحصیلی برخوردار شوند.
مجتبی بذرافشان در گفتگو با مهر افزود: میزان سنوات دانشجویان پسری که معافیت تحصیلی دارند برای دوره های دکتری با احتساب مرخصی و ترم های مجاز 8 ترم و برای دوره های کارشناسی ارشد با احتساب مرخصی و ترم های مجاز 6 ترم است.
وی اظهار داشت: همچنین در دوره کارشناسی با مجوز دانشگاه دانشجو می تواند با احتساب دو ترم مرخصی 6 سال به تحصیل بپردازد.
مدیر کل امور دانشجویان داخل وزارت علوم به مهر گفت: کل مدت مجاز برای تحصیل در دوره کاردانی نیز 3 سال تعیین شده است.
وی افزود: سنوات در تمامی دوره ها برای دختران و پسران یکسان است و تفاوت نمی کند تنها باید با مجوز دانشگاه باشد.
 

سوالات كنكور 89 از چه منابعی طراحی می شود؟

معاون سازمان سنجش آموزش كشور با تاكید بر اینكه سوالات كنكور فقط از میان منابع اعلام شده طراحی می‌شود، گفت: به هیچ عنوان از حذفیات كنكور و كتب كمك درسی و جانبی سوالی طرح نخواهد شد.
حسین توكلی با اشاره به اینكه به طور كلی كتبی كه به عنوان منابع طرح سوال از دوره دبیرستان و پیش‌دانشگاهی اعلام شده فقط از بخش، فصل یا قسمتی كه وزارت آموزش و پرورش حذف و رسما به سازمان سنجش اعلام كرده است، سوالی طرح نخواهد شد، گفت:داوطلبان باید با برنامه‌ریزی لازم و با توجه به توان علمی كه دارند خود را برای شركت در آزمون آماده كنند. سوالات كنكور 89 بر اساس منابع و كتب نظام جدید سالی واحدی طراحی می‌شود.
وی در تشریح حذفیات دروس عمومی گفت: در درس قرآن و تعلیمات دینی 2 (دین وزندگی 2) در فعالیتها : شامل نمونه یابی درصفحات 15 ، 23 و156 - ذکر نمونه‌ها درصفحه 141 - کشف عوامل درصفحة 189، تفکر در صفحات63 و174- خودکاوی درصفحات 97 ، 100 ، 130 ، 131 و 141- مقایسه در صفحه102- تطبیق در صفحات 132 ، 150 ، 159 ، 176 و181 - بررسی در صفحات 140 ، 148 ، 172 ، 185- پیام آیات در صفحه 161، 2- پیشنهادها: در صفحات 18 ، 29 تا 33 ، 43 ، 55 ، 66 ، 75 تا 77 ، 85 ، 92 ، 118 ، 133 ، 167 و 178، ترجمه‌هایی که درمقابل آیات در کتاب نوشته شده است. یاد آوریها و متون ادبی و انگیزشی مانند یادآوری در صفحات 9 ، 109 و121، تركیبهای شیمیایی آب و دی اكسید كربن در صفحات 13 و14، متن صفحات 34 ، 36 ، 54 ، 194 و شعر صفحه 65، پاورقی‌های كتاب، همچنین در درس قرآن و تعلیمات دینی 3 (دین وزندگی 3 )، كلیة پیشنهادها، یادآوریها، گامها، پاورقیها و بخشهای برای مطالعه، فعالیتها: شامل تکمیل درصفحه 11 - نمونه یابی درصفحات193 و196 - بررسی در صفحات 21، 151 ،220 و235 - جستجو در صفحه 53 - تطبیق در صفحات 61 و 175 - خودکاوی در صفحات 140 و 195 - مقایسه در صفحه 148 - برنامه‌ریزی در صفحه 156 - اندیشه در صفحه 169 - طبقه‌بندی در صفحات 215 و219 - راه‌حل در صفحه 223- شناسایی عوامل در صفحه 236 - ذکر نمونه 180، اشعار: درصفحات 41 ، 44 و 48، ترجمه‌هایی که درمقابل آیات درکتاب نوشته شده است.معارف اسلامی( دین وزندگی) پیش دانشگاهی، یادآوری: در صفحه 3 و متن صفحه 91، فعالیتها: استدلال در صفحه 17- حل مسأله درصفحه 18 و138- تفکر در آیات در صفحه 28 - بررسی در صفحات33 ، 52 ، 53 ، 72 و 177 - برنامه ریزی در صفحات 33 و45 - ذکر نمونه‌ها در صفحات 41 و 66 - خود ارزیابی در صفحات 41 ، 49 و54 - خودکاوی در صفحه 42 - پیشنهاد در صفحه56 - تطبیق در صفحات 71 ، 139 ، 155و 159 - مقایسه در صفحات 37 و 117- نمونه‌یابی در صفحه 175- هم‌اندیشی در صفحه 172 و180، برداشت: در صفحات 121 تا128، 130 تا 133 و 161 تا 164، ترجمه‌هایی که در مقابل آیات در کتاب نوشته شده است، پاورقی‌ها و بخش‌های برای مطالعه از حذفیات كنكور است.
توكلی همچنین در معرفی فهرست حذفیات دروس تخصصی گفت:در گروه علوم ریاضی،آمار و مدلسازی سال دوم، فصل هشتم. و در دروس تخصصی گروه علوم تجربی،آمار و مدلسازی سال سوم، فصل هشتم. دردروس تخصصی گروه علوم انسانی آمار و مدلسازی سال دوم، فصل هشتم- اقتصاد سال دوم، کلیه مطالب با عنوان «مطالعه آزاد» در صفحات 77 ، 85 ، 88 و 89 ، 97 تا 102 ، 121 تا 123 و 147 تا 151- عربی (2) (علوم انسانی)، دو درس 9 و 18،- جامعه شناسی (2) سال سوم، کلیه مطالب با عنوان «برای مطالعه بیشتر» - تصاویر و نمودارها- علوم اجتماعی پیش دانشگاهی، تصاویر، نمودارها، جداول، نقشه‌ها و مطالب کادرهای رنگی حذف شده است.

دانشگاه های برتر جهان كدامند؟ دانشگاه تهران رتبه اول ایران شد

رتبه بندی دانشگاههای جهان در فوریه 2010 بر اساس وبومتریک اعلام شد که دانشگاههای برتر دنیا در این رده بندی به کشور آمریکا اختصاص یافته و دانشگاه تهران به عنوان برترین دانشگاه ایران چند پله صعود داشته است.
رتبه بندی وبومتریک که دانشگاههای جهان را بر اساس ارزیابی آموزشهای برتر در وب، حجم، قابلیت دید و اثر (impact) صفحات وب منتشر شده توسط دانشگاهها و منابع اطلاعات و تفسیر آنها رتبه بندی می کند در فوریه 2010 میلادی منتشر شد.

10 دانشگاه برتر دنیا

بر اساس این رتبه بندی جدید 10 دانشگاه برتر از میان 8 هزار دانشگاه برتر جهان که بر اساس حجم وب سایت، قابلیت دید، غنای مطالب منتشر شده و پژوهشگران سنجیده شده اند به طور کامل به ایالات متحده آمریکا تعلق دارد. 10 دانشگاه برتر وبومتریک را به ترتیب دانشگاههای هاروارد، MIT موسسه تکنولوژی ماساچوست، استنفورد، کالیفرنیا برکلی، کرنل، واشنگتن، مینه سوتا، جان هاپکینز، میشیگان و ویسکونزین مدیسن تشکیل داده اند.

رتبه‌بندی کشورهای آمریکای لاتین؛ برزیل در صدر

بر اساس این رتبه بندی جدید 10 دانشگاه برتر آمریکای جنوبی که بر اساس حجم وب سایت، قابلیت دید، غنای مطالب منتشر شده و پژوهشگران سنجیده شده اند به کشورهای متعدد تعلق دارد. 10 دانشگاه برتر وبومتریک در این گروه به دانشگاههای کشور بزریل اختصاص دارد. رتبه 53 دنیا به دانشگاه سائوپولو کشور برزیل اختصاص دارد. در این گروه رتبه 58 دنیا به دانشگاه ملی کشور مکزیک، رتبه 182 به دانشگاه شیلی و رتبه 272 به دانشگاه بوینوس آیرس کشور آرژانتین اختصاص دارد.

رتبه‌بندی قاره اروپا ؛ انگلیس در صدر

در رتبه بندی قاره اروپا نیز دانشگاههای انگلستان از میان 10 دانشگاه برتر 5 جایگاه را به خود اختصاص داده اند. دانشگاههای کمبریج، آکسفورد، موسسه فدرال فناوری سویس، دانشگاه علوم و فناوری نروژ، کالج ادینبورگ، اسلو، کالج لندن، هلسینکی، وین و ساوتهمپتون به ترتیب در 10 جایگاه برتر اروپا جا خوش کرده اند. امتیاز این دانشگاهها در سطح جهانی 27 تا 76 اعلام شده است.

رتبه‌بندی دانشگاههای آسیا ؛ ژاپن در صدر

دانشگاههای توکیو و کیوتو از ژاپن، دانشگاه ملی تایوان، دانشگاه هنگ کنگ، دانشگاه چینی هنگ کنگ، دانشگاه هبرو (رژیم اشغالگر قدس)، دانشگاه کی یو از ژاپن، دانشگاه ملی سنگاپور، دانشگاه چیاو تنگ از تایوان و دانشگاه نوگویا از ژاپن که رتبه های 38 تا 161 را در سطح جهانی کسب کرده اند در بخش قاره آسیای در رتبه یک تا 10 این حوزه قرار دارند.

رتبه بندی دانشگاههای آفریقا ؛ آفریقای جنوبی در صدر

در این گروه 8 دانشگاه از کشور آفریقای جنوبی رتبه های اول تا هشتم 10 دانشگاه برتر قاره آفریقا را به خود اختصاص داده اند و رتبه های جهانی آنها نیز از 317 تا 1290 متغیر است. دانشگاه قاهره و دانشگاه آمریکایی قاهره از مصر در رتبه های نهم و دهم این گروه قرار دارند. این دو دانشگاه نیز دارای رتبه های جهانی 1387 و 1614 هستند.

10 دانشگاه برتر ایران در رتبه بندی وبومتری

10 دانشگاه ایران که از بهترین امتیاز در این رتبه بندی بهره برده اند به ترتیب دانشگاه تهران با رتبه 873، دانشگاه علوم پزشکی تهران رتبه 1266، دانشگاه صنعتی شریف رتبه 1560، دانشگاه فردوسی مشهد رتبه 1671، دانشگاه شهید بهشتی رتبه 1962، دانشگاه علم و صنعت ایران رتبه 1968، دانشگاه علوم پزشکی شیراز رتبه 2157، دانشگاه صنعتی امیرکبیر رتبه 2203 ، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان رتبه 2207 و دانشگاه صنعتی اصفهان رتبه 2368 را کسب کرده اند.

در این رتبه بندی یک دانشگاه فرانسوی بالاتر از دانشگاه تهران قرار دارد و رتبه پس از دانشگاه تهران نیز به یک کالج آمریکایی اختصاص دارد.

یکی از اهداف اصلی رده بندی وب سنجی یا وبومتریک دانشگاههای دنیا ترویج نشریات اینترنتی، حمایت از دسترسی آزاد به اینترنت، دسترسی به نشریات علمی الکترونیک و سایر دروس دانشگاهی است. هرچند شاخصهای وب برای اهداف رده بندی بسیار مفید هستند با وجود این بر پایه تعداد بازدیدکنندگانی که وارد یک سایت دانشگاهی شده اند استوار نشده اند بلکه این رده بندی بر اساس قابلیتها و میزان معروفیت دانشگاهها در سطح جهانی انجام می شود

نمونه کارنامه دانشگاه آزاد رشته ریاضی سال 88

تراز	ادبیات	عربی	معارف	زبان	ریاضی	فیزیک	شیمی
7520	100	83	73	87	65	88	84
7200	100	96	89	100	54	90	82
6950	100	79	70	96	45	50	48
6815	95	85	80	87	32	75	67
6665	70	63	73	66	42	58	53
6500	80	60	67	76	46	67	58
6200	85	30	88	83	20	54	52
6000	77	82	65	70	11	33	75
5805	52	20	51	46	11	80	61
5610	50	18	50	20	11	30	44
5400	48.6	41	37	16	7.3	57	41
5300	70	36	69	40	5	49	17
5150	30	7	55	4	14	10	19
4700	28	16	24	11	4	6	7

ترازهای رشته علوم آزمایشگاهی دانشگاه آزاد سال 88 ( تمام وقت )

شهر	تراز	شهر	تراز
تهران پزشکی	5979	تبریز	5728
شاهرود	4668	بابل	5048
چالوس	4970	مرند	4457
گرگان	5215	اراک	5496
بروجرد	5272	زاهدان	4857
قم	4893